Thellimi I reformes, tarifat e diferencuara te kullotjes dhe pagesa e sherbimeve mjedisore, mundesi per te siguaruar qendrueshmeri ne realizimin e objektivave te projektit:

Disa nga gjetjet kryesore te misionit te Bankes Boterore per vleresimin afatmesem te projektit Qershor 9-25, 2008

Gjetjet kryesore

Ne termat e zbatimit te projektit misioni vleresoi permiresimin substancial, eficiencen dhe pershpejtimin ne arritjen e objektivave, vecanerisht bazuar ne planin e zbatimit te projektit, te miratuar nga MMPAU ne nentor 2007. Formalizimi I transferimit te pyjeve dhe kulotave ne NJQV konfirmon se Objektivi I Zhvllimit te Projektit mbetet I larte ne axhenden e Qeverise. Si rezultat I transferimit, mbetet urgjente adoptimi I kuadrit institucional per te realizuar ndertimin e kapaciteteve ne komuna, sherbimin e ekstensionit apo sherbimet e kontrollit. Kjo ka qene objektiv I rendesishem kur u pergatit projekti, por tashme eshte bere me e rendesishme, pasi komunave tashme u eshte transferuar jo vetem e drejta e perdorimit, por edhe e drejta e pronesise.

Qendrueshmeria

Transferimi I pronesise dhe te drejtes se perdorimit per menaxhimin e pyjeve dhe kullotave tek NJQV siguron nxitje me te mire per te menaxhuar dhe ruajtur keto burime natyrore, te cilat jane tashme me afer popullit qe I perdor dhe I mbron ato. Vendi I KM No.22, date 9.1.2008, siguron kuadrin per te krijuar dhe mirmebatur menaxhimin e qendrueshme te pyjeve e kullotave komunale NJQV dhe shoqatat e pyjeve dhe kullotave komunale kane fituar experience qe eshte nje baze e mire per punen ne te ardhmen per te permiresuar menaxhimin dhe rritur te ardhurat nga keto burime. Procesi I pjesemarrjes ka rezultuar ne vlere te shtuar jo vetem per rrtijen e pronesise nepermjet procesit te identifikimit te kufinjve dhe te drejtes individuale te perdorimit, por edhe nepermjet ekspozimit te komuniteteve me idete e praktikat e menaxhimit te qendrueshem.

Nepermjet transferimit te kullotave dhe tokave pyjore ne komuna nje mundesi e re per perdorimin e qendrueshme te kullotave eshte hapur nepermjet tarifave te kullotjes. Keto tarifa qe perpara grumbulloheshin nga DSHP, por pasi tranferimi te finalizohet do te mblidhen nga komunat. Misioni beson se nje mekanizem i menaxhuar mire I grumbullimit te tarifave, mund te shtroje nje rruge per te siguruar frenim te mbikullotjes ne territoret e degraduara apo nxitje per te perdorur territoret qe aktualisht nuk arrihen nga kullotja. Per me teper te ardhurat qe sigurohen nga tarifat e kullotjes mund te investohen ne menaxhimin e kullotave dhe ne permiresimin e cilesise se tyre.

Nje nga arsyet e Vendimit te Qeverise per transferimin e pyjeve dhe kullotave ishte sigurimi I nje mbrotje dhe menaxhimi me te mire te ketyre burimeve natyrore ne pergjithesi e vecanerisht kontroll me te mire te zjarreve. NJQV besojne se menaxhimi I zjarreve nuk do te jete problem serioz, tani qe pyjet dhe kullotat jane tranferuar ne pronesi te komunale, dhe se populli qe shpesh I ka vene zjarret, do ti shohin keto toka si prona te tyret, dhe do te bejne kujdes per te parandaluar zjarret.

Sidoqofte, qe komunat ti shfrytezojne avantazhet e ketyre oportuniteteve dhe projekti te behet I qendrueshme edhe pas mbylljes se tij, eshte me rendesi ngritja e strukturave te menaxhimit. Kjo eshte e lidhur me nje reforme institucionale te sukseseshme per kontrollin dhe menaxhimin e pyjeve dhe kullotave. Transferimi I pyjeve dhe kullotave shteterore ne komuna kerkon nje riorganizim substancial te funskioneve institucioanle dhe rialokimin e burimeve. Perderisa reforma e kerkuar te jete kompletuar brenda jetes se projektit, zhvillimi I qendrueshem I tokave te larta dhe I zonave malore te ndjeshme karshi erozionit, tashme transferuar tek komunat, nuk mund te jene te sigurta dhe te mirembajtura. Per arsye se burimet qeveritare jane te kufizuara dhe duket se do te jene te pamjaftueshme per te plotesuar nevojat e se ardhmes, eshte tani momenti I duhur per te eksploruar burimet alternative per te siguruar te ardhura te cilat do te kontribuojne per ekonomine e NJQV. Eshte e nevojeshme per te siguruar per zonat malore me disavatazhe, nje mbeshtetje te vazhdueshme strukturore si ne rastet e e gjithe shteteve anetare te Bashkimit Europian apo ne shume vende te tjera Shumica e komunave nuk I kane mundesite financiare per te ndaluar degradimin dhe permiresuar pyjet dhe kullotat qe kane marre, ne menyre qe te kthehen ne burime te qendrueshem te ardhurat per banoret e tyre. Pyjet dhe kullotat Shqiptare sigurojne nje game te gjere sherbimesh mjedisore si kontrollin e erozionit, stabilizimin e furnizimit me uje apo permiresim I cilesise se ujit, permiresim te biodiversitetit kombetar apo global, si dhe vendosjen e themeleve per ambientin e nje turizmi vibrant kulturor e mjedisor. Misioni beson se Sherbimet e Pagueshme Mjedisore kane nje potencial te madh per Shqiperine dhe sugjeron eksplorimin per mundesite e zhvillimit te tij per disa bazene ujembledhes apo per tere vendin. Nje shembull me potencial te dukshem eshte komuna e Fierzes ku pagesat ne bashkepunim me Korporaten Shqiptare te Energjise KESH si dhe Drejtorine e Pergjitheshme te Rrugeve, per te mbrojtur pyjet, e per pasoje te frenohet erozioni ne shpatet e pjerrta te Fierzes, duke cuar ne ulje te ndjeshme te kostos per ruajtjen me vepra antierozive te rruges si dhe te liqenit te Fierzes. Per kete Misioni rekomandoi realizimin e punes se duhur analitike, me ndihmen e nje ekpserti qe mund te kontraktohet, I cili mund te ndihmoje per te zhvilluar me mire mekanizimin e pageses se sherbimeve mjedisore per rrethanat shqiptare, bazuar ne eksperienca te njohura ne bote.